चन्द्रकला चौधरी
झुम्का, असार १० । गुण, बिशेषता भएको तत्व जसबाट अलग रुपमा मान्नु पर्ने भावलाई पहिचान गराउने हुन्छ । पहिचानकै रुपमा हेर्ने हो भने थारु समुदायमा अलग गुण, बिशेषता वा तत्व मौलिक तथा परमपरागत कलाहरु छन् । विविध कलाले थारु समुदालाई आदिवासी, भुमिपुत्रको पहिचान गराउने हुदा भाषा, भेष, रहनसहन लगायतका छुट्टै गुण र बिशेषतामा धमा, ढाकी, मना, सुपा, पटिया बुन्ने पनि रहेको मानिन्छ । सिकी, गबहा, मोथी, पटेरबाट टोकनीको सहायताले निर्माण गर्ने यो सामाग्री घरको दैनिक उपभोग्य गर्ने बस्तुहरु राख्ने गर्छन् । यो कला थारु समुदायको महिलाहरुमा मात्र निर्माण गर्ने कला देखिन्छ । प्राकृतिक मैत्रि, धार्मिक कार्य, मानव स्वास्थ्य लक्षित कला आधुनिकमा आएर मासिएर गएको छ । प्लाष्टिकको भाडाहरु चल्तिले सो कलाहरु बिधमान अवस्थामा हराएर गएको सामाजिक अधिकार कर्मिहरुले बताउछन् ।
मौलिक तथा परमपरागत कलाले पहिचानलाई निरन्तरता दिने भएकोले लोप तथा हराएर गएको सो कलाहरु इटहरी उपमहानगरपालिकाको सहयोगमा जितिया महिला बिकास संस्था इटहरी ४ सुनसरीले संरक्षणमा जोड दिदै तालिम संचालन गरेको छ । थोरै लगानीमा निर्माण हुने पौराणिक मान्यताले महत्व बोकेको धमा, ढाकी, मना बुन्ने कला नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरण होस र यसबाट महिलाहरु स्वरोजगार हुदै आयआर्जन गर्न सक्ने क्षमता अभिबृद्धिले १० दिने तालिम संचालन गरेको हो । संस्थाले सोमवार तालिम पुर्णता दिदै समापन गरेको छ । समापनमा उपमहानगर पालिकाको सामाजिक बिकास अधिकृत शुसिला कार्कीले तालिमबाट थारु समुदायको कला, संस्कृति, पहिचान संरक्षणमा बल पुगेको बताउनु भयो । तालिममा सिकेका उपलब्धिहरु ब्यवहारमा ल्याउनु पर्ने र यसबाट आयआर्जनमा पनि कार्यसिद्ध गर्नु पर्ने सुझाव ब्यक्त गर्नु भयो । धमा, ढाकीलाई प्रवद्र्धन गर्न उपमहानगरपालिकाले कोशेली घरको अवधारणा ल्याएकोले निर्माण गर्ने कलालाई निरन्तरता दिनु पर्ने सामाजिक बिकास अधिकृत कार्कीले जानकारी दिनु भयो ।
ब्यवहारमा राज्यको समृद्धि खोज्ने हो भने सरकारको ध्यान संरक्षणको नीति ल्याउनु पर्ने अधिकारकर्मी तेजनाराण चौधरीले उठान गर्नु भयो । संरक्षण नीतिले आफनै स्रोत र साधनको प्रयोग हुनेहुदा स्थानिय स्तरबाटै समृद्धि हुन सक्ने चौधरीको भनाई रहेको छ । थारु समुदायको धमा, ढाकी वातावरणमैत्रि रहेकोले मानव स्वास्थ्यमा साकारात्मक भुमिका खेल्ने लगायत यसबाट कुनै साइड इफेक्ट नरहेकोले संरक्षणको नीति तथा कार्यक्रमहरुको आवश्यक्ताको बारेमा बताउनु भयो । तालिममा सहभागी रम्भा चौधरीलाई धमा, ढकीया निर्माण गर्न आएपनि उन्ले बिभिन्न रंगको र डिजाईनको सिकाई उपलब्धि प्राप्त गरेको बताइन् । अबका दिनमा निर्माण कार्यलाई निरन्तरता दिने समेत प्रतिबद्धता गरिन् । बिभिन्न तालिममा इटहरी ४ चौधरी टोलका ८ जना सहभागी रहेको थियो । तालिममा १० दिन चन्द्रकला लेखीले प्रमुख प्रशिक्षक रहेर सहजीकरण गरिन् भने सह प्रशिक्षक सुगिया चौधरीले गरेकी थिईन् । संस्थाकी अध्यक्ष शुसिला चौधरीको सभापत्विमा सहभागी तालिममा सम्पुर्ण प्रशिक्षार्थिहरुमा प्रमाण पत्र बितरण गरेको छ ।
यसैगरी सोही दिन संस्थाको पहिलो साधारण सभा गर्दै शुसिला चौधरी अध्यक्षमा चयन भएको छ । तदर्थ समितिको पुर्णता दिदै ११ सदस्य समिति रहनेगरी उपाध्यक्षमा असिया चौधरी, सचिव चिना खवास, सहसचिव काजल चौधरी, कोषाध्यक्ष अनिता लेखी चयन भएको हो । सदस्यमा भिखनी थरुनी, रम्भा चौधरी, दुलिया चौधरी,ललकी चौधरी, सुगिया चौधरी, सवि देवी चौधरी चयन भएको छ । सल्लाहकारमा तेजनारायण चौधरी, रामराज चौधरी, पदम अधिकारी र सुनिल चौधरीलाई नियुक्त गरेको नव कार्यसमिति अध्यक्ष शुसिला चौधरीले जानकारी दिनु भयो ।