राख संवाददता
झुम्का,चैत्र २६ । सुरु (पहिलो) अर्थात शीर्षस्थ मानिने शिरुवा पर्वको आगमन संगै थारु समुदायले ‘बहरजात्रा’ मनाउँने गरिन्छ । बर्षभरी गाउँटोलमा नाकारात्मक अदृश्य शक्तिबाट सुरक्षा र खेती पाती कर्मको सफलताको कामना गर्दै शिरुवा पर्व र जुरशीतल मनाउँनुपुुर्व ‘बहरजात्रा’ गर्ने मौलिकतानै रहेको छ ।
थारु समुदायको प्रत्येक गाउँ टोल बाहिर (बहार) मा नदी, खोला छेउ वा ढिस्को उच्च रहेको स्थानमा पुूजा आजा सहित पान प्रसादी चढाउँदै सो प्रसादी घर नलगी सामुहिक रुपले बाहिरै ग्रहणगरी सम्पन्न गर्ने गरिन्छ । पान प्रसादीमा बोका, पाठी, परेवा, लडु, दही, च्युरा चढाउँने परम्परा रहेको छ ।
थारु समुदायको मौलिक संस्कार र धार्मिक विश्वासले महत्वपूर्ण मानिएको ‘बहरजात्रा’ इटहरी उपमहा नगरपालिका वडा नं. ८ टेंग्राटोलीका थारु समुदाय लगायतका गैर थारु समुदायले पनि सामुुहिक रुपमा मनाएको छ । थारु समुुदायको परम्परा अनुसार मानिआएको बेहरी रकम (स्वइच्छाले दिएको रकम) उठाएर विधिवत पूूजागरी सम्पन्न गरेको स्थानीय तथा ग्रामथान संरक्षण समितिकी सचिव सावित्री चौधरीले जानकारी दिइन् ।
बर्षभरी देवि देवता गाउँटोलमा घुमेर रक्षा गर्ने, हरेक कार्यमा जात्रा बन्ने, सुरु गरेको कार्य सहजजै सफल मिल्ले, बाढी पहिरोबाट बच्न सक्ने, घर परिवारमा सुख शान्ति बनिरहोसको कामना गर्दै थारु समुदायले बहजात्रा मनाउँदै आएको सचिव चौधरीले बताइन् । तसर्थ संस्कार संस्कृति संरक्षण गर्न निरन्तरता दिएको बताउँदै आधुनिकतामा आएर धेरै थारु टोलमा बहजात्रा मनाउँन लोप अवस्थामा पुुगेकोले मौलिक संस्कारको बारेमा थारु समुदायमै सचेतना दिन आवश्यक रहेको उठान गरिन् ।
बहरजात्रा पूूजामा धामी खेल्दै आएका ७१ बर्षिय नारायण चौधरीले बहरजात्रा बिशेष देविलाई पूजा गर्ने गरेको बताए । संसारमा आउजाउ गरिरहने वा बस्ने जीव, प्राणी, जीवात्मालाई पूूजागरी शक्ति र रक्षा हेतुु बाहिर बहारमा पूजा गर्ने ‘बहरजात्रा’ रहेको बताए ।
इटहरी टेंग्राटोली टोलमा ३५ घरधुरीले त्याहा रहेको बिच्छुधामी ग्रामथान मान्दै आएको छ । सो ग्रामथान संग सम्बन्धित धार्मिक कार्यहरु त्याहा रहेका सबै जातजाती सामुुहिक पूजा गर्दै आएको छ । त्याहा जितिया घाट समेतलाई संरक्षण गरी जितिया पर्वमा जितिया लगायत छठ पर्वमा छठ पूजा गर्दै आएको हुँदा साँस्कृतिक भूमि संरक्षणमा स्थानीय सरकारको चासो हुनुुपर्ने स्थानीय संरक्षक पन्नालाल चौधरीले बताए ।
तराई क्षेत्रलाई वसोवास र हरेक प्रकारका उत्पादन योग्य बनाउँने पहिलो थारु समुुदाय रहेकोले तराईका भूूमी पुुत्र मान्नु पर्छ र यस समुदायको कला संस्कृति परम्परा संकटमा रहेको र यसलाई समुदायलेनै संरक्षण गर्ने अवस्था पनि समस्या रहेकोले राज्यले बिशेष ध्यान दिनुपर्ने बहरजात्रामा सहभागी ७५ बर्षिय मनु तामाङ्गले बताए ।
