सुनिल चौधरी
झुम्का, असार ८ । थारु समुदायको जन्मदेखि मृत्यु सम्म जोडिएको डिहवार ग्रामथान तथा सो संग जोडिएको सांस्कृतिक भूमि माथी अतिक्रमण बढ्दै जादा संरक्षणकालागि रामधुनी र इटहरी सरकारलाई ज्ञापन पत्र बुझाएका छन् । मानव सभ्यता संगै स्थापित डिहवार ग्रामथान र सांस्कृतिक भूमि राज्य पक्षकै कारण अतिक्रमण र मासिदै गएकोहुदा ग्रामथान संरक्षण समिति सुनसरीले ध्यानाकर्षण गराउँदै ज्ञापन पत्र बुझाएको हो ।
ग्रामथान संरक्षण समिति सुनसरीको अध्यक्ष तेजनारायण चौधरीको नेतृत्वमा शान्तिपूर्ण आन्दोलन गर्दै पहिचान र सांस्कृतिक पक्षलाई नीतिगत रुपमै सम्बोधन गर्नकालागि माग गरिएको छ । थारु अधिकारका सवालमा माग उठान गर्दै रामधुनी नगरका मेयर संकरलाल चौधरी र उपमेयर तारा थापालाई ज्ञापनपत्र बुझाएका छन भने इटहरी उपमहानगरपालिकाका मेयर हेम कर्ण पौडेल र उपमेयर संगिता चौधरीलाई ज्ञापनपत्र बुझाएको ग्रामथान संरक्षण समिति सुनसरीका अध्यक्ष चौधरीले जानकारी दिएका हुन ।
सम्बोधन गर्नु पर्ने माग निम्न छन ः
१ ग्रामथान र सो सँग जोडिएको सांस्कृतिक भूमिलाई पहिचान गरी सूचीकृत गरियोस् ।
२ ग्रामथानसँग जोडिएको प्रथा जनित कानुन गहदार, जेवर, तथा अन्य कार्यलाई लागु गरियोस् ।
३ रामधुनी नगर र इटहरी नगरमा रहेका ग्रामथान कति लोप भए ? कति लोप हुने अवस्थामा पुगे र कसरी संरक्षण गर्ने भन्ने यथार्थ वस्तुस्थिति पत्ता लगाउन तत्काल सर्वपक्षीय उच्च स्तरीय समिति बनाइयोस् ।
४ सो समितिले बुझाएको प्रतिवेदनलाई अनिवार्य रूपमा लागू गरी ग्रामथान तथा सास्कृतीक भूमि संरक्षणका लागि स्थानीय सरकारले काम थालोस् ।
५ थारु भाषालाई संरक्षण गर्न आधारभूत तह सम्म विद्यालयमा पठनपाठनको व्यवस्था मिलाइयोस् । ६ उपमहानगरपालिकामा थारु भाषालाई सरकारी काम कारबाहीको भाषा बनाई लागु गरियोस् ।
७ थारु तथा अन्य जात जातिको परम्परागत सिप कला र संस्कार पहिचान गरी उक्त समुदायको संस्कार सांस्कृतिक, सिप र कलालाई आय आर्जनसँग जोडियोस् ।
८ रामधुनी नगर र इटहरी उपमहानगर थारु सांस्कृति संरक्षित क्षेत्र घोषणा र ग्रामथान ऐन निर्माण हुनु पर्नेमा जोड दिइयोस् ।
जातजाति पिच्छे आफ्ना आफ्ना नै संस्कार हुन्छन् । चाल चलन र रीति रिवाज पनि अलग अलग हुन्छन् । नेपालका आदी वासीहरुको त झन् फरक फरक रीतिरिवाज र संस्कार रहेका छन् । प्रदेश १ का सुनसरी, मोरङ, झापा उदयपुर जिल्लामा बसोबास गर्ने थारु समुदायको पनि आफ्ना नै संस्कार र सस्कृती छ । उनीहरूसँग ग्रामथान जोडिन्छ । आफ्नो परिवार र समुदायको सुख शान्ति र रक्षाको कामना गर्दै उनीहरू ग्रामथानमा पूजा गर्छन् । जन्मदेखि मृत्यु संस्कार सम्ममा ग्रामथान नभई हुन्न । आफ्ना कुल पितृहरूको सम्झना गर्दै सामूहिक रूपमा पूजा गरिने स्थललाई उनीहरू देउथान वा ग्रामथान भन्छन् । थारु समुदायको अलावा विशेष गरी तराईका राजवंशी, धिमाल, मेचे, सन्थाल, माझी, भांगड, कोच लगायतका आदिवासीहरूले पनि ग्रामथानलाई मान्ने गर्दछन् । तसर्थ ग्रामथान तथा सास्कृतीक भूमि संरक्षण गर्नका लागि ग्रामथान संरक्षण समिति सुनसरी इटहरी सरकारलाई ध्यानाकर्षण गराएको अध्यक्ष चौधरीले जानकारी दिएका हुन् ।